باشد يعنى ما نزديكيم به انسان و مطلع بر احوال او و حافظ اعمال او و شاهد بر آن وقتى كه حفظه و كتبه ما موكلند بر او و افعال آن را ثبت مينمايند و نزد بعضى متعلق او محذوفست و تقدير اينكه اذكر اذ يتلقى يعنى ياد كن اى محمد ( ص ) چون فرا گيرند دو فرشته كه فرا گيرندهء اعمال و اقوالند يكى از ايشان * ( عَنِ الْيَمِينِ ) * از طرف راست انسان نشسته * ( وَعَنِ الشِّمالِ قَعِيدٌ ) * و ديگرى جانب چپ وى نشسته و مراد بقعيد در اينمقام ملازم است يعنى ايشان ملازم انسانند و اصلا جدا نمىشوند از ايشان و ترك ذكر قعيد در اول بجهة دلالت تا نيست بر آن و بعضى گفته‌اند كه اطلاق لفظ فعيل بر واحد و متعدد جايز است كقوله تعالى وَالْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ پس بنا بر اين قعيد بمعنى قعيد آن باشد و احتياج نباشد بحذف قعيد از اول يعنى آن دو فرشته از جانب راست و از جانب چپ نشسته‌اند * ( ما يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ ) * بيرون نيفكند آدمى از دهن خود هيچ سخنى يعنى به هيچ چيز متكلم نشود * ( إِلَّا لَدَيْه ) * مگر كه نزديك او يا نزديك آن قول * ( رَقِيبٌ عَتِيدٌ ) * نگهبانيست مهيا و آماده پس نزد اينحال اقوال او را در نامهء اعمال مىنويسند و مرويست كه حفظه چهار فرشته‌اند دو در روز و دو در شب حضرت امير المؤمنين سلام اللَّه عليه از حضرت رسول ( ص ) روايت كرده كه ان مقعد ملكيك على نيتك لسانك قلمهما و ريقك مدادهما و انت تجرى فيما لا يعنيك و لا تستحيى من اللَّه و لا منهما بدرستى كه جاى نشستن دو فرشته تو بر هر دو دندانهاى پيشين تست كه يكى بر راست است و ديگرى بر چپ و زبان تو قلم ايشان است و آب دهن تو مداد ايشان و بر تو جارى مىشود يعنى بىملاحظه مىگويى آنچه تو را به كار نمىآيد و به تو فايده نمىرساند و از خدا و از ايشان شرم نميدارى و در حديث ديگر واقع شده كه اتقوا افواهكم بالحلال فانهن مسكن الملكين الحافظين الكاتبين و ان مدادهما الريق و قلمهما اللسان و ليس شيئى اشد عليهما من فضل الطعام پاك گردانيد دهنهاى خود را بطعام حلال زيرا كه دهنهاى محل سكون آن دو فرشته ايست كه نگهبان و نويسندهء اعمال شمايند و مداد ايشان آب دهن است و قلم ايشان زبان و نيست هيچ چيز سختتر و دشوارتر برايشان از زيادتى طعام يعنى طعامهاى آلوده و ابو امامه روايت كرده كه از حضرت پيغمبر ( ص ) شنيدم كه فرمود كه كاتب حسنات بر دست راست آدمى است و كاتب سيئات بر دست چپ وى و فرشتهء دست چپ در حكم فرشتهء دست راست است چون از بنده حسنه صادر شود كاتب حسنات يكى را ده نويسد و چون سيئه بكند فرشتهء دست چپ را گويد كه منويس شايد كه بتسبيح خدا اشتغال نمايد و بميامن آن مغفور گردد و يا از آن پشيمان شود و استغفار كند پس هفت ساعت مانع نوشتن او شود و بعد از آن يك سيئه بر او بنويسد و از امام حسين عليه السّلام مرويست كه ايندو